Nog nooit eerder heeft een verfilming van een werk van Jane Austen voor zoveel controverse gezorgd als Sanditon. Deze 8-delige serie die de afgelopen weken werd uitgezonden op ITV, deed social media met zowel afschuw als gejuich ontploffen. JaneAusten.nl keek mee en vroeg zich af: kunnen we dit nog een Austen-verfilming noemen?

Jane Austen begon met het schrijven van Sanditon in januari 1817. Voor haar dood op 18 juli van dat jaar voltooide ze slechts 12 hoofdstukken. Daarin laat ze ons kennismaken met de belangrijkste hoofdpersonages. Charlotte Heywood, a very pleasing young woman of two and twenty; Tom Parker, een ondernemende dromer; Lady Denham, een rijke dame die niet onder doet voor Lady Catherine de Bourgh; Miss Lambe, een zwarte heiress uit Brits West-Indië; en Sidney Parker, very good-looking with a decided air of ease and fashion. Plaats van handeling: Sanditon, een kleine badplaats met zijn grote ambities.

In haar 12 hoofdstukken zette Jane de stukken op het schaakbord, maar wat ze voor haar personages in gedachten had weten we niet. Het gaf scriptschrijver Andrew Davies de vrijheid om met ze te doen wat hij wilde.

Verfroller op een uithangbord

De verwachtingen waren hooggespannen. Iedereen was er zeker van: dé Andrew Davies, die eerder de scripts schreef van Pride and Prejudice 1995, Northanger Abbey 2007 en Sense and Sensibility 2008, zou van Sanditon een fantastische Austeneske serie gaan maken. Maar bij het zien van de eerste aflevering werd meteen voor iedereen duidelijk dat dit geen Austen is. Waar Austen met een ‘fine brush’ op een ‘little bit (two inches wide) of ivory’ werkte, gaat Davies te werk met een verfroller op een uithangbord.

Blote mannenbillen

Scherpe dialogen, ironie en subtiele humor zijn ver te zoeken. Wat we wel zien, zijn blote mannenbillen, hints naar een incestueze relatie tussen stiefbroer en stiefzus en een onaangename kennismaking met de love-interest in het verhaal (Sidney Parker) waar zelfs Mr Darcy van zou gaan blozen.

Lange introductie

In een interview gaf Andrew Davies onlangs toe dat het schrijven van een plot niet zijn sterkste kant is. Dat verklaart een hoop. De eerste drie afleveringen zijn niet meer dan een hele lange introductie van het badplaatsje Sanditon en zijn bewoners en bezoekers. Pas in de vierde aflevering lijkt het ergens naar toe te gaan, wanneer er plannen ontstaan om meer bezoekers naar het zieltogende kuuroord te krijgen. Ineens is er een doel en komt er vaart in het verhaal. Een eerlijk is eerlijk: daarna laat het je niet meer los.

De goede kanten van Sanditon

Voor een doorgewinterde Janeite is het niet makkelijk om tussen alles wat er mis is met Sanditon – de wapperende haren van Charlotte, de soap-achtige verwikkelingen, het totale gebrek aan decorum bij Sidney Parker, de vele losse eindjes – de goede kanten van deze serie te zien. Dat wil niet zeggen dat ze er niet zijn. Wanneer je alles wat je van de tijd van Austen weet even vergeet en je verstand bijna op nul zet, valt er zeker wel wat te genieten.

Verslavende chemie

Zoals het spel van Rose Williams, die een zeer innemende, onervaren Charlotte Heywood speelt van wie je wel moet gaan houden. Het langzaam ontdooien van Sidney Parker (gespeeld door Theo James) is mooi gekopieerd uit Pride and Prejudice. De chemie tussen Charlotte en Sidney is overtuigend en verslavend. En de vele bijfiguren worden stuk voor stuk door fantastische acteurs gespeeld.

Het controversiële einde (LET OP: SPOILER! Lezen op eigen risico!)

Jane Austen schreef ooit: ‘My characters shall have, after a little trouble, all that they desire.’ Wie een Austen-verfilming kijkt, verwacht een goed einde. Zo niet in Sanditon; Davies koos ervoor om Jane’s hoofdpersonages niet te geven wat ze zo graag wilden en beroofde daarmee ook de kijker van een bevredigend einde. Davies rekent op een tweede seizoen om alle losse eindjes – en dat zijn er nogal wat – bij elkaar te brengen, maar dat het er ook echt gaat komen, is maar de vraag. ITV heeft er tot nu toe nog geen uitspraken over gedaan. Gezien de tegenvallende kijkcijfers is het allesbehalve zeker dat Sanditon – of in ieder geval déze Sanditon – tot een Austen-waardig einde wordt gebracht.

Eindoordeel

⭐⭐⭐
Sanditon is zeker geen Jane Austen. Daarvoor mist het te veel ingrediënten die zo kenmerkend zijn voor haar werk. Maar wie ervoor kiest om voorbij de vele gebreken te kijken, heeft een paar leuke en vermakelijke uurtjes in het verschiet.

Sanditon op BBC First?

Afgelopen vrijdag is BBC First begonnen met het uitzenden van Sanditon in Zuid-Afrika en Australië. Reden voor ons om te informeren bij BBC First Benelux of de serie ook in Nederland te zien zal zijn. Het antwoord is hoopgevend: Daar mogen we helaas geen uitspraken over doen, dus houden we het dit keer maar bij een knipoog… 😉 

Zodra er meer bekend is, lees je dat uiteraard hier!